A A A
To jest wersja archiwalna z dnia 18.05.2011, zobacz aktualną wersję tej strony.
Zmiany wprowadzono z powodu: Korekta estetyki

Opracowanie w sprawie zdarzeń z udziałem zwierząt bezdomnych, agresywnych, dziko żyjących



Opracowanie Powiatowego Lekarza Weterynarii w Radziejowie
w sprawie postępowania służb powiatu radziejowskiego w przypadkach zdarzeń
z udziałem zwierząt bezdomnych, agresywnych, dziko żyjących


Z uwagi na wątpliwości dotyczące zakresu kompetencji, właściwości oraz obowiązku reagowania w przypadkach zdarzeń z udziałem zwierząt bezdomnych, dziko żyjących bądź agresywnych, uczestniczących w wypadkach drogowych powiatowy lekarz weterynarii w niniejszym opracowaniu proponuje ujednolicenie zasad i sposobu postępowania w takich kryzysowych sytuacjach.



I. CEL OPRACOWANIA

Celem opracowania jest ujednolicenie właściwych procedur postępowania w kryzysowych sytuacjach z udziałem zwierząt bezdomnych, agresywnych, dziko żyjących, poszkodowanych w wypadkach drogowych.


II. WSTĘP

Opracowanie określa zasady informowania, komunikacji i postępowania powiatowych oraz gminnych służb powołanych do reagowania w określonych zdarzeniach kryzysowych i kolizjach z udziałem zwierząt.


III. PRZEPISY PRAWNE

Niniejsze opracowanie zostało przygotowane w oparciu o niżej wymienione akty prawne oraz spostrzeżenia z doświadczeń terenowych jak również wnioski z posiedzeń zespołów kryzysowych. Ważne znaczenie dla opracowania miały refleksje wynikające z analizy zaistniałych przypadków koniecznej współpracy zainteresowanych służb, inspekcji, straży i organów samorządu terytorialnego w sytuacjach z udziałem zwierząt. Całość opracowania nie stanowiąc aktu prawnego spełnia cel informacyjny.

1.Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej - Dz. U. z 2007r. poz.842
2.Ustawa z dnia 11 marca 2004r r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt - Dz. U. z 2008 r. poz. 1342
3.Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt -Dz. U. z 2003 r. Nr 106, poz.2002, ze zm.
4.Ustawa z dnia 14 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - Dz. U. Nr 92, poz. 880, ze zm.
5. Ustawa z dnia 13 października 1995 r. prawo łowieckie - Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 372, Nr 113, poz. 984, ze zm.
6.Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach - Dz. U. Nr 62, poz. 628, ze zm.
7.Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - Dz. U. Nr 142, z 2001 r. poz . 1591, ze zm.
8.Ustawa z dnia 13 listopada 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminie - Dz. U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008, ze zm.
9.Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - Dz. U. z 2005 r. Nr 204, poz. 2086, ze zm.
10.Ustawa prawo o ruchu drogowym - Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, ze zm.
11.Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji - Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.
12.Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.
13.Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 listopada 2007 r . w sprawie rocznych planów łowieckich i wieloletnich łowieckich planów hodowlanych - Dz. U. z 2007 r. Nr 221, poz. 1646
14. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1774/2002 z dnia 3 października 2002 r. ustanawiające przepisy sanitarne dotyczące ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego - Dz. U. WE L 233 z dnia 10 października 2002 r. str.l.


Przedstawiciele służb decydujący o losie zwierzęcia muszą brać pod uwagę swoje bezpieczeństwo by nie narazić się na uraz fizyczny lub odzwierzęcą chorobę przez kontakt z krwią, śliną czy odchodami zwierzęcymi. Obecny w zespole lekarz weterynarii (jeśli to możliwe bez narażenia własnego zdrowia) ma obowiązek określić gatunek, wiek , kliniczny stan zdrowia uczestniczącego w wypadku zwierzęcia i rokowanie kliniczne - na tej podstawie podejmowane jest dalsze działanie z dostosowaniem zastosowanych środków do konkretnych przypadków.


VI. BROŃ PALMERA

Na zakup przydatnej w realizacji procedur ratownictwa zwierząt strzelby Palmera nie jest wymagane zezwolenie, natomiast konieczne jest jej zarejestrowanie, a nabywcą mogą być Starostwa Powiatowe, Urzędy Gmin itp.
Nie ma wymagań do określenia osoby lub osób upoważnionych do dysponowania tym rodzajem broni pneumatycznej, udostępnianej przez jej właściciela. Wiadome jest, że Policja nie może z uwagi na obowiązujące przepisy prawne dysponować taką bronią, gdyż nie jest to broń służbowa Policji, a tylko taką policjanci w czasie wykonywania służby mogą się posługiwać. Ze względu na specyficzny charakter broni Palmera jej dysponentem może być np. lekarz weterynarii.


VII. SZCZEGÓŁOWE PRZYPADKI


1. Zwierzęta padłe

W przypadku znalezienia padłego zwierzęcia bezdomnego , albo zwierzyny łownej padłej należy ustalić komu przysługuje prawo jej własności i na kim spoczywa obowiązek utrzymania czystości w danym miejscu, a więc istotne jest to na czyim gruncie znajduje się martwe zwierzę.
Utrzymanie porządku i czystości należy do zadań własnych gminy i na swoim terenie musi tworzyć warunki niezbędne do ich utrzymania. Tak więc zapewnienie zbierania, transportu i utylizacji zwłok bezdomnych i dziko żyjących zwierząt spoczywa na gminie. Uzasadnione jest powiadomienie o zaistniałym przypadku Inspekcji Weterynaryjnej ze względu na ewentualne zagrożenie epizootyczne, oraz właściwego nadleśnictwa lub dzierżawcy obwodu łowieckiego w celu ujęcia ubytku w planie rocznym. Szybko uzyskane informacje np. od uczestników ruchu czy myśliwych, którzy podczas penetracji łowisk natknęli się na zwłoki padłych zwierząt pozwolą powołanym do tego instytucjom na adekwatną reakcję mogącą zminimalizować możliwe zagrożenia epizootyczne oraz ustalenie przyczyny lub sprawcy śmierci.
Częste wypadki komunikacyjne na drogach publicznych skutkujące śmiercią zwierząt bezdomnych czy dziko żyjących pociągają za sobą konieczność współdziałania służby zarządcy drogi oraz Policji, ale po usunięciu zwierzęcia z drogi dalsze czynności należą do gminy.


2. Zwierzęta ranne

W przypadku zranienia zwierzęcia w kolizji drogowej konieczne jest powiadomienie jednej ze służb w celu zapewnienia zwierzęciu stosownej pomocy i rychłe usunięcie przeszkody utrudniającej ruch drogowy lub zagrażającej jego bezpieczeństwu.
Jeżeli po kolizji drogowej z udziałem zwierzęcia konieczne jest jego uśmiercenie ze względów humanitarnych, sanitarnych, agresywności zwierzęcia czy zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi należy to wykonać bez zbędnych cierpień zwierzęcia, lecz potrzebę taką musi stwierdzić lekarz weterynarii, członek PZŁ, funkcjonariusz Policji, inspektor organizacji społecznej, której celem jest ochrona zwierząt, pracownik Służby Leśnej lub Służby Parków Narodowych, Straży Granicznej, straży miejskiej lub gminnej, strażnik Państwowej Straży Łowieckiej, strażnik łowiecki lub strażnik Państwowej Straży Rybackiej.
W opisanym przypadku dopuszczalne jest użycie broni palnej przez osobę uprawnioną w obecności przedstawiciela Policji lub innych służb upoważnionych w celu pełnej gwarancji bezpieczeństwa publicznego przy odstrzale rannego zwierzęcia.


3. Żywe zwierzęta poza naturalnym środowiskiem

W przypadku znalezienia się zwierzęcia łownego poza terenem jego naturalnego bytowania zastosowanie mają przepisy ustawy o samorządzie gminnym i ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy i na swoim terenie tworzy ona warunki niezbędne do ich utrzymania. Realizacja tego obowiązku następuje między innymi przez organizowanie ochrony przed bezdomnymi zwierzętami - pojawienie się zwierząt łownych poza ich naturalnym środowiskiem należy traktować jak obecność zwierząt bezdomnych i traktować jako zdarzenie powodujące konieczność działania gminy w celu przywrócenia porządku z pomocą PZŁ, na który Prawo łowieckie nakłada zadanie współdziałania z administracją samorządowa w zachowaniu i rozwoju populacji zwierząt łownych i zwierząt dziko żyjących.


4.Zwierzęta agresywne

Jeżeli agresywne zwierzę powoduje zagrożenie dla innych zwierząt , dla życia lub zdrowia ludzkiego istnieje uzasadnienie do jego uśmiercenia.
Zwierzę może być uśmiercone z broni palnej przez osobę uprawnioną lub w inny humanitarny sposób za zgodą właściciela jeśli jest znany lub w przypadku braku zgody na podstawie orzeczenia lekarza weterynarii. Uzyskanie zgody właściciela na eutanazję nie dotyczy zwierząt chorych na choroby zwalczane z urzędu.


5. Zwierzęta żywe lub martwe podejrzane o choroby zakaźne

W przypadku podejrzenia choroby zakaźnej u żywego lub martwego zwierzęcia łownego lub bezdomnego mają zastosowanie przepisy ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt - obowiązkowe jest niezwłoczne powiadomienie organu inspekcji weterynaryjnej , najbliższego podmiotu świadczącego usługi weterynaryjne (patrz załączniki) albo wójta. Należy uniemożliwić innym zwierzętom oraz osobom postronnym dojście do miejsca, w którym znajduje się zwierzę lub zwłoki zwierzęcia podejrzanego o chorobę zakaźną i wstrzymać się od kontaktu do czasu przybycia przedstawiciela osoby działającej w imieniu Inspekcji Weterynaryjnej. W celu ograniczenia i likwidacji rozpoznanej choroby zakaźnej zwierząt bezdomnych lub łownych, na drodze decyzji administracyjnej może być wydawany przez Powiatowego Lekarza Weterynarii nakaz dokonania przez myśliwych odstrzału sanitarnego zwierząt chorych lub wrażliwych na rozpoznaną chorobę.


VIII. CZĘŚĆ OGÓLNA

1. Koordynator Powiatowego Centrum Zarządzania Kryzysowego sprawuje zasadniczą rolę w organizacji czynności związanych z przypadkami zdarzeń z udziałem w wypadkach drogowych zwierząt dziko żyjących, agresywnych i bezpańskich przy współpracy z:

  • Powiatowym Lekarzem Weterynarii
  • Strażą Pożarną
  • Policją
  • Kołami Łowieckimi PZŁ
  • Państwową Strażą Łowiecką
  • Samorządami Gmin
  • Lekarzami Weterynarii Wolnej Praktyki
  • innymi jednostkami, których udział jest niezbędny lub wskazany


2. Koordynator Powiatowego Centrum Zarządzania Kryzysowego analizuje zaistniałe zdarzenia z wyciagnięciem wniosków na przyszłość powiadamiając organy ścigania o przypadkach łamania przepisów prowadząc szkolenia z zakresu współdziałania służb.

3. Powiatowy Lekarz Weterynarii wykonując czynności związane z przypadkami, o których mowa w opracowaniu, współpracując z wyżej wymienionymi instytucjami: współpracuje z lokalnym zespołem reagowania kryzysowego wydaje stosowne opinie wyznacza lekarzy weterynarii wolnej praktyki do wykonania czynności lekarsko-weterynaryjnych dotyczących zwierząt uczestniczących w zdarzeniach wymagających urzędowych czynności z upoważnienia PLW nadzoruje przestrzeganie przepisów o ochronie zwierząt opracowuje procedury postępowania wobec zwierząt uczestniczących w zdarzeniach losowych umożliwia użycie niezbędnego sprzętu i środków potrzebnych do zastosowania w przypadkach kryzysowych zdarzeń z udziałem zwierząt - prowadzi wykaz środków transportu używanych do przewozu zwierząt żywych i martwych prowadzi wykaz jednostek: schroniska, azyle, lecznice, zakłady utylizacyjne, do których można kierować zwierzęta w zależności od potrzeb współpracuje z organizacjami, których statutowym celem jest m.in. ochrona zwierząt nadzoruje organizowane przez gminy akcje wyłapywania bezdomnych zwierząt - analizuje zaistniałe zdarzenia z wyciagnięciem wniosków na przyszłość opracowuje i przekazuje raporty o zdarzeniach do jednostek szczebla wyższego.


IX. CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA

W przypadku zwierzęcia bezdomnego klinicznie zdrowego:

  1. Zgłoszenie zdarzenia. Zgłoszenie może być dokonane osobiście lub telefonicznie.
  2. Przyjęcie zgłoszenia przez gminę, upoważnionego pracownika gminy.
  3. Powiadomienie schroniska dla zwierząt, z którym gmina posiada podpisaną umowę na przyjmowanie zwierząt bezdomnych.
  4. Odbiór zwierzęcia przez schronisko.
  5. Adopcja zwierzęcia.
Uwaga!
  • gminy wyznaczają pracowników do koordynowania tych działań, którzy są dyspozycyjni i jest możliwy kontakt telefoniczny z nimi,
  • gminy posiadają podpisane umowy ze schroniskami dla zwierząt, bądź dysponują własnymi schroniskami,
  • gmina powiadamia Powiatowego Lekarza Weterynarii właściwego terytorialnie do miejsca wyłapywania zwierząt,
  • gmina zapewnia opiekę lekarsko-weterynaryjną organizując akcję wyłapywania zwierząt,
  • akcja wyłapywania zwierząt jest zgodna z zasadami wynikającymi z przepisów o ochronie zwierząt,
  • środki transportu używane do przewozu zwierząt są zatwierdzone przez właściwego terytorialnie Powiatowego Lekarza Weterynarii,
  • akcja wyłapywania zwierząt powinna się odbywać tylko wtedy, gdy istnieje pełna gwarancja odbioru wszystkich odłowionych zwierząt przez schronisko.

W przypadku zwierzęcia agresywnego:
  1. Zgłoszenie zdarzenia.
  2. Przyjęcie zgłoszenia przez gminę, bądź inną jednostkę.
  3. Powiadomienie Policji, Koła Łowieckiego, lekarza weterynarii o zdarzeniu.
  4. Organizacja unieszkodliwienia zwierzęcia m.in. poprzez odłowienie, użycie pneumatycznej broni Palmera.
  5. Przekazanie zwierzęcia do schroniska,
  6. Podjęcie decyzji o dalszych losach zwierzęcia.

    lub:

  7. Ewentualny odstrzał zwierzęcia w przypadku nieskuteczności innych działań i istniejącego zagrożenia dla zdrowia publicznego ludzi.
  8. Przekazanie zwłok do utylizacji.
Uwaga!
  • pneumatyczna broń Palmera może znajdować się w posiadaniu lekarzy Weterynarii, Gmin itp.
  • art. 33 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 106, poz. 1002 z późn. zm.) określa zasady uśmiercania zwierząt agresywnych przy użyciu broni palnej, jak również wskazuje kto może stwierdzić potrzebę niezwłocznego uśmiercenia zwierzęcia,
  • gminy winny dysponować wykazami osób uprawnionych do użycia broni myśliwskiej,
  • gminy winny dysponować wykazami lekarzy weterynarii, którzy mogliby wykonywać czynności lekarsko-weterynaryjne niezbędne w takich zdarzeniach.

W przypadku zwierzęcia bez opieki (rannego lub chorego)
  1. Zgłoszenie.
  2. Przyjęcie zgłoszenia przez gminę, lub inną instytucję.
  3. Organizacja odławiania zwierzęcia, bądź odebranie zwierzęcia.
  4. Poddanie leczeniu zwierzęcia przez lekarza weterynarii, o ile nie zachodzi podejrzenie choroby zakaźnej zwalczanej z urzędu i konieczność zastosowania obowiązujących w takim przypadku procedur dotyczących zwalczania choroby.
  5. Powiadomienie Powiatowego Lekarza Weterynarii w celu wykluczenia podejrzenia choroby zakaźnej, bądź naruszenia przepisów o ochronie zwierząt.
  6. Wykluczenie choroby zakaźnej.
  7. Poddanie eutanazji ze względów humanitarnych.
  8. Utylizacja.
  9. Zwierzę zdrowe po wyleczeniu. Postępowanie jak w przypadku zwierzęcia bezdomnego.
Uwaga!
  • gmina winna posiadać wykazy lekarzy weterynarii, którzy mogą udzielić pomocy zwierzętom rannym i chorym,
  • w przypadku zranienia większej liczby zwierząt, np. w wypadku samochodowym zawiadomić należy lokalny sztab kryzysowy w celu podjęcia kompleksowych działań tj. zapewnienia zastępczych środków transportu, uruchomienia rzeźni w celu ratowania wartości rzeźnej itp.
  • zwierzęta dziko żyjące ranne w wypadkach samochodowych winny być uśmiercone przez upoważnionego myśliwego,
  • zwłoki zwierząt winny być odebrane przez zakłady zajmujące się utylizacją.

W przypadku zwierzęcia pozostającego bez opieki (które miało kontakt z człowiekiem, w wyniku czego człowiek został pokqsany, podrapany):
  1. Zgłoszenie zdarzenia - przypadku.
  2. Przyjęcie zgłoszenia przez gminę, bądź inną instytucję.
  3. Organizacja odłowienia zwierzęcia.
  4. Odosobnienie zwierzęcia, przewiezienie do lekarza weterynarii, posiadającego pomieszczenie (klatkę do przeprowadzenia obserwacji).
  5. Powiadomienie PLW.
  6. Podjęcie obserwacji przez lekarza wyznaczonego do przeprowadzania takich czynności na podstawie decyzji PLW.
  7. Powiadomienie Państwowego Inspektora Sanitarnego właściwego terytorialnie dla miejsca zdarzenia w celu podjęcia decyzji o dalszym postępowaniu z rannym człowiekiem.
  8. Dalsze postępowanie ze zwierzęciem w zależności od wyniku obserwacji.
  9. Przekazanie do schroniska po wykluczeniu podejrzenia choroby zakaźnej (wścieklizny).
  10. Podjęcie czynności przez PLW w przypadku stwierdzenia choroby zakaźnej.
Uwaga!
  • obserwacja zwierzęcia podejrzanego o chorobę zakaźną (wściekliznę) przeprowadzana jest na podstawie decyzji PLW,
  • przeprowadzenie obserwacji możliwe jest po dokonani izolacji zwierzęcia, które ma być poddane obserwacji,
  • w oparciu o obowiązujące przepisy o współpracy organów administracji rządowej z organami samorządu (w tym przypadku gminy z PLW) sposób postępowania w sprawach tego rodzaju winien być wcześniej uzgodniony.






Postępowanie ze zwierzyną łowną i zwierzętami bezdomnymi padłymi w wyniku kolizji drogowych.

  • Zwłoki wszystkich padłych zwierząt stanowią zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 1774/2002 materiał kategorii I i powinny zostać przekazane do zakładu utylizacyjnego uprawnionego do przetwórstwa takiego materiału.
  • Zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy z'dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U z 2005 r. Nr 236. poz. 2008) obowiązki utrzymania czystości i porządku na drogach publicznych należą do zarządcy drogi. W przypadku gdy padła zwierzyna znajduje się na drodze obowiązek usunięcia zwierzyny spoczywa na służbach zarządcy drogi.
  • Obowiązek zagospodarowania zwłok padłych zwierząt spoczywa na ich wlaśdcielu. Zgodnie z wyżej wymienioną ustawą utrzymanie czystości i porządku w gminach należy do obowiązkowych zadań własnych gminy. Realizacja tego obowiązku następuje m.in. przez zapewnienie zbierania, transportu i unieszkodliwiania zwłok bezdomnych zwierząt lub ich części. Pojawienie się zwłok zwierząt łownych na terenie gminy należy traktować tak samo jak pojawienie się zwłok zwierząt bezdomnych, tzn. jako zdarzenie powodujące konieczność działania gminy w celu przywrócenia czystości porządku.
  • W każdym konkretnym przypadku to gmina jest w ostateczności obowiązana do zajęcia się zwłokami zwierząt bezdomnych lub łownych oraz ich unieszkodliwienia.
  • Podejrzenie choroby zakaźnej u padłego zwierzęcia bezdomnego lub łownego powinno być zgłaszane do właściwego terytorialnie powiatowego lekarza weterynarii, który podejmuje działania zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. W przypadku gdy dany teren jest wolny od chorób oraz nie wydano stosownych decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii o stwierdzeniu wystąpienia takich chorób a okoliczności wskazują, że nastąpił typowy wypadek komunikacyjny, za zagospodarowanie zwłok padłych zwierząt odpowiada ich właściciel.
  • Inspekcja Weterynaryjna nie zbiera, nie transportuje i nie utylizuje zwłok padłych zwierząt. W jej kompetencjach leży jedynie wydanie stosownej opinii (jeśli nie zachodzą kwestie opisane powyżej), a w wypadkach właściwych i koniecznych pobranie próbek do badań laboratoryjnych. W wyjątkowych przypadkach, Powiatowy Lekarz Weterynarii określi sposób postępowania ze zwłokami martwych zwierząt, podejrzanych o chorobę zakaźną.



ZAŁĄCZNIK DO OPRACOWANIA POWIATOWEGO LEKARZA WETERYNARII W RADZIEJOWIE
W SPRAWIE POSTĘPOWANIA SŁUŻB W PRZYPADKACH ZDARZEŃ Z UDZIAŁEM ZWIERZĄT


Lista lekarzy weterynarii wolnej praktyki w powiecie Radziejów

Imię i NazwiskoMiejscowośćTelefon
Wlodzimierz GrzelakOsięciny509 449 273
Zbigniew ŻbikowskiPiotrków Kuj.54 2654004
Sławomir AdamczakRadziejów605 535 124
Wiesław WielgoszRadziejów602 457 389
Stefan SzklarskiTopólka606 441 139
Piotr WolfBytoń501 667 444
Bogdan CzupajłoDobre605 217 704
Sławomir SzychowskiOsięciny604 299 996
Joanna Żurańska-HołodyOsięciny602 596 756


Telefony dyżurne

STAROSTWO POWIATOWE W RADZIEJOWIE
Jędrzej Kubisiak
781 950 605
606 817 032

URZĄD MIASTA W RADZIEJOWIE
Sławomir Bykowski
603 080 751

URZĄD MIASTA I GMINY W PIOTRKOWIE KUJAWSKIM
Mirosław Skonieczny
693 544 918
Jarosław Waszak
663 749 709

URZĄD GMINY W RADZIEJOWIE
Marek Szuszman
503 368 154
Leszek Rosół
607 864 175

URZĄD GMINY W BYTONIU
Zygmunt Sosnowski
608 134 608

URZĄD GMINY W OSIĘCINACH
Jerzy Izydorski
500 068 122

URZĄD GMINY W TOPÓLCE
Wojciech Wąsikowski
54 286 99 11
Henryk Orłowski
530 737 106

URZĄD GMINY W DOBREM
Roman Grzegorzewski
519 175 476



Opublikował: Andrzej Wiśniewski
Publikacja dnia: 18.05.2011
Podpisał: Kazimierz Watkowski
Dokument z dnia: 28.04.2011
Dokument oglądany razy: 4 298